I. KHÁI QUÁT CHUNG
1. Tên quốc gia: Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa (The People’s Republic of China).
2. Thủ đô: Bắc Kinh (Beijing)
3. Quốc khánh: 01/10/1949
4. Diện tích: 9,6 triệu km2
5. Dân số: 1,405 tỷ người (tính đến cuối năm 2025).
6. Vị trí địa lý: Trung Quốc nằm ở phần nửa phía Bắc của Đông bán cầu; phía Đông Nam đại lục Á - Âu, phía Đông và giữa Châu Á, phía Tây của Thái Bình Dương. Trung Quốc có đường biên giới chung với 14 nước gồm: Nga, Mông Cổ (phía Bắc); Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan (phía Tây); Afghanistan, Pakistan, Ấn Độ, Nepal, Bhutan (phía Tây Nam); Myanmar, Lào, Việt Nam (phía Nam); Triều Tiên (phía Đông).
7. Đơn vị tiền tệ: Nhân dân tệ (CNY/RMB).
8. Thu nhập đầu người: 43.377 CNY, khoảng 6.300 USD (năm 2025).
9. Dân tộc: Trung Quốc có 56 dân tộc, trong đó dân tộc Hán (Han) chiếm đa số (hơn 90%), 55 dân tộc thiểu số khác sinh sống phân bố trên 50 - 60% diện tích cả nước.
10. Tôn giáo: 04 tôn giáo lớn là Phật giáo, Đạo giáo, Hồi giáo, Thiên Chúa giáo.
11. Ngôn ngữ: Tiếng Hán phổ thông lấy âm Bắc Kinh làm tiêu chuẩn.
II. TÌNH HÌNH TRUNG QUỐC THỜI GIAN GẦN ĐÂY
1. Chính trị
- Chế độ chính trị: Hiến pháp Trung Quốc quy định, CHND Trung Hoa là Nhà nước xã hội chủ nghĩa của nền chuyên chính nhân dân, do giai cấp công nhân lãnh đạo, lấy liên minh công - nông làm nền tảng; chế độ xã hội chủ nghĩa là chế độ cơ bản; chuyên chính nhân dân là thể chế của nhà nước. Cơ cấu Nhà nước bao gồm: Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc (Quốc hội), Chủ tịch nước, Quốc vụ viện (Chính phủ), Ủy ban Quân sự Trung ương, Ủy ban Giám sát Nhà nước, Tòa án Nhân dân Tối cao và Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao. Ở địa phương: Đại hội Đại biểu Nhân dân (Hội đồng nhân dân), Chính quyền và Toà án, Viện Kiểm sát các cấp.
Từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIX của Đảng Cộng sản Trung Quốc (Đại hội XIX) tới nay, Trung Quốc đã xác lập “Tư tưởng Tập Cận Bình về chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc trong thời đại mới” làm tư tưởng chỉ đạo; sửa đổi Hiến pháp, xóa bỏ giới hạn nhiệm kỳ đối với chức danh Chủ tịch nước. Tại Đại hội XX, những phát triển mới của Tư tưởng Tập Cận Bình đã được đưa vào Điều lệ Đảng sửa đổi.
- Các chính đảng: Đảng cầm quyền là Đảng Cộng sản Trung Quốc (thành lập 01/7/1921). Tính đến tháng 12/2024, Đảng Cộng sản Trung Quốc có hơn 100,27 triệu Đảng viên, 5,25 triệu tổ chức Đảng cơ sở. Ngoài Đảng Cộng sản,
- Các lãnh đạo cấp cao:
+ Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Chủ tịch nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, Chủ tịch Quân ủy Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Quân sự Nhà nước: Tập Cận Bình (Xi Jinping).
+ Thủ tướng Quốc vụ viện: Lý Cường (Li Qiang).
+ Ủy viên trưởng Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc (Chủ tịch Quốc hội): Triệu Lạc Tế (Zhao Leji).
+ Chủ tịch Ủy ban toàn quốc Hội nghị Hiệp thương Chính trị nhân dân (Chủ tịch Chính hiệp): Vương Hộ Ninh (Wang Huning).
2. Kinh tế - xã hội
Sau hơn 40 năm cải cách mở cửa, Trung Quốc đã vươn lên và giữ vững vị trí nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới sau Hoa Kỳ (từ năm 2010).
Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, năm 2025, GDP của Trung Quốc đạt 140.187,9 tỷ CNY (khoảng 20.300 tỷ USD), tăng 5% so với cùng kỳ năm trước. Tổng kim ngạch thương mại đạt 45.468,73 tỷ CNY(khoảng 6.600 tỷ USD), tăng 3,8%; trong đó, xuất khẩu đạt 26.989,20 tỷ CNY (khoảng 3.900 tỷ USD), tăng 6,1%, nhập khẩu đạt 18.479,53 tỷ CNY (khoảng 2.700 USD), tăng 0,5%; thặng dư thương mại đạt mức cao kỷ lục hơn 1.200 tỷ USD.
Hội nghị Trung ương 4 khóa XX Đảng Cộng sản Trung Quốc (10/2025) và Hội nghị công tác kinh tế Trung ương năm 2025 xác định các nhiệm vụ trọng tâm của thời kỳ Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm lần thứ 15 (2026 - 2030), trong đó mục tiêu bao trùm, xuyên suốt là phát triển chất lượng cao, hiện đại hóa, với cốt lõi là ngành sản xuất tiên tiến dựa vào tự chủ tự cường về đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ.
3. Đối ngoại
Trung Quốc triển khai chính sách “ngoại giao nước lớn đặc sắc Trung Quốc”, trong đó kiên trì phương châm ngoại giao độc lập, tự chủ, hòa bình; thúc đẩy điều phối và tương tác lành mạnh, cùng tồn tại hòa bình, tổng thể ổn định, phát triển cân bằng với các nước lớn; kiên trì phương châm ngoại giao “thân, thành, huệ, dung”, thân thiện, làm đối tác với các nước láng giềng; tăng cường đoàn kết và hợp tác với các nước đang phát triển; kiên trì chính sách cơ bản mở cửa đối ngoại, toàn cầu hóa; tích cực tham gia cải cách hệ thống quản trị toàn cầu; thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chung vận mệnh nhân loại, thực hiện Sáng kiến phát triển toàn cầu (GDI), Sáng kiến an ninh toàn cầu (GSI), Sáng kiến văn minh toàn cầu (GCI), Sáng kiến Quản trị toàn cầu (GGI), tiếp tục thúc đẩy sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI).
III. QUAN HỆ VIỆT NAM - TRUNG QUỐC
1. Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao: Ngày 18/01/1950
2. Khuôn khổ quan hệ: Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện (năm 2008)
3. Những mốc lớn trong quan hệ hai nước
Lãnh đạo Việt Nam thăm Trung Quốc (từ 2017 tới nay):
- Tháng 01/2017, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thăm chính thức Trung Quốc.
- Tháng 5/2017, Chủ tịch nước Trần Đại Quang thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc và dự Diễn đàn cấp cao hợp tác “Vành đai và Con đường”.
- Tháng 4/2019, Thủ tướng Chính phủ dự Diễn đàn cấp cao Hợp tác quốc tế “Vành đai và Con đường” lần thứ hai tại Bắc Kinh, Trung Quốc.
- Tháng 7/2019, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân thăm chính thức Trung Quốc.
- Tháng 10/2022, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thăm chính thức Trung Quốc.
- Tháng 6/2023, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thăm chính thức Trung Quốc và dự Hội nghị thường niên các nhà tiên phong lần thứ 14 của Diễn đàn Kinh tế thế giới.
- Tháng 9/2023, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự Hội chợ Trung Quốc - ASEAN (CAEXPO) và Hội nghị thượng đỉnh Thương mại - Đầu tư Trung Quốc - ASEAN (CABIS) lần thứ 20 tại Nam Ninh, Quảng Tây, Trung Quốc.
- Tháng 10/2023, Chủ tịch nước dự Diễn đàn cấp cao Hợp tác quốc tế Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI).
- Tháng 4/2024, Chủ tịch Quốc hội thăm chính thức Trung Quốc.
- Tháng 6/2024, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự Hội nghị thường niên các nhà tiên phong lần thứ 15 của Diễn đàn Kinh tế thế giới tại Đại Liên và làm việc tại Trung Quốc.
- Tháng 8/2024, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc.
- Tháng 11/2024, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác tiểu vùng Mekong mở rộng (GMS) lần thứ 8 và làm việc tại Trung Quốc.
- Tháng 6/2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự Hội nghị thường niên các nhà tiên phong lần thứ 16 của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) tổ chức tại Thiên Tân, Trung Quốc và làm việc tại Trung Quốc.
- Tháng 8/2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính dự Hội nghị Thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) và làm việc tại Trung Quốc.
- Tháng 9/2025, Chủ tịch nước Lương Cường dự Lễ kỷ niệm 80 năm chiến thắng phát-xít của nhân dân thế giới và làm việc tại Trung Quốc.
Lãnh đạo Trung Quốc thăm Việt Nam (từ 2015 tới nay):
- Tháng 11/2015, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam.
- Tháng 11/2016, Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc Trung Quốc Trương Đức Giang thăm hữu nghị chính thức Việt Nam.
- Tháng 11/2017, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam.
- Tháng 12/2023, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam.
- Tháng 10/2024, Thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc Lý Cường thăm chính thức Việt Nam.
- Tháng 4/2025, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam.
- Tháng 8/2025, Ủy viên trưởng Nhân đại toàn quốc Trung Quốc Triệu Lạc Tế thăm chính thức Việt Nam, dự Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh Việt Nam 02/9 và đồng chủ trì Phiên họp lần thứ nhất Ủy ban hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc.
Về biên giới lãnh thổ:
- Năm 1999: Ký Hiệp định về biên giới trên đất liền.
- Năm 2000: Ký Hiệp định phân định Vịnh Bắc Bộ và Hiệp định hợp tác nghề cá Vịnh Bắc Bộ.
- Năm 2004: Ký Nghị định thư hợp tác nghề cá Vịnh Bắc Bộ.
- Năm 2008: Hoàn thành công tác phân giới cắm mốc biên giới trên toàn tuyến biên giới trên đất liền.
- Năm 2009: Ký Nghị định thư phân giới cắm mốc trên đất liền, Hiệp định về quy chế quản lý biên giới trên đất liền, Hiệp định về cửa khẩu và quy chế quản lý cửa khẩu biên giới trên đất liền.
- Năm 2011: Ký Thỏa thuận về những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển.
- Năm 2015: Ký Hiệp định về tàu thuyền đi lại tại khu vực đi lại tự do ở cửa sông Bắc Luân.
4. Quan hệ trên các lĩnh vực cụ thể thời gian gần đây
a. Về quan hệ chính trị:
Quan hệ Việt - Trung thời gian qua tổng thể duy trì đà phát triển tích cực và đạt nhiều kết quả quan trọng. Năm 2025, trong bối cảnh kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt - Trung (ngày 18/01/1950 - 18/01/2025), hai bên tiếp tục thúc đẩy trao đổi, tiếp xúc cấp cao với nhiều hình thức linh hoạt: Tổng Bí thư Tô Lâm điện đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình (ngày 15/01/2025), tuyên bố khởi động Năm giao lưu nhân văn Việt Nam - Trung Quốc 2025. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam (từ ngày 14 - 15/4/2025), là chuyến thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam lần thứ 4 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình và là lần thứ 2 trong cùng một nhiệm kỳ Đại hội XX Đảng Cộng sản Trung Quốc và Đại hội XIII của Đảng ta. Chủ tịch nước Lương Cường tham dự Lễ kỷ niệm 80 năm chiến thắng phát-xít của nhân dân thế giới và làm việc tại Trung Quốc (từ ngày 02 - 04/9/2025). Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tham dự Diễn đàn WEF Thiên Tân và làm việc tại Trung Quốc (từ ngày 24 - 26/6/2025), tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) và làm việc tại Trung Quốc (từ ngày 30/8 - 01/9/2025). Ủy viên trưởng Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc Trung Quốc Triệu Lạc Tế thăm chính thức Việt Nam, dự Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 02/9, cùng Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đồng chủ trì Phiên họp lần thứ nhất Ủy ban hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Nhân đại toàn quốc Trung Quốc (từ ngày 31/8 - 02/9/2025). Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Ban Bí thư, Trưởng Ban Tuyên truyền Trung ương Trung Quốc Lý Thư Lỗi thăm Việt Nam và đồng chủ trì Hội thảo lý luận lần thứ 20 giữa hai Đảng (từ ngày 11 - 14/11/2025).
Ngoài ra, các đồng chí Lãnh đạo chủ chốt của ta và Lãnh đạo đồng cấp Trung Quốc trao đổi thư/điện mừng nhân dịp kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (ngày 18/01/2025); Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng thăm làm việc tại Trung Quốc (tháng 3/2025); Bộ trưởng Bộ Công tác quân nhân xuất ngũ Trung Quốc Bùi Kim Giai dự Lễ kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam (ngày 30/4/2025); Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà đến Trung Quốc dự Hội chợ Trung Quốc - Nam Á (tháng 6/2025); Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương thăm làm việc tại Trung Quốc (tháng 8/2025); Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính dự Hội chợ Trung Quốc - ASEAN (CAEXPO) và Hội nghị thượng đỉnh Thương mại và Đầu tư Trung Quốc - ASEAN (CABIS) lần thứ 22 tại Trung Quốc (tháng 9/2025).
Từ đầu năm 2026 đến nay, hai bên tiếp tục thúc đẩy trao đổi, tiếp xúc cấp cao với nhiều hình thức linh hoạt. Lãnh đạo chủ chốt hai nước trao đổi điện mừng nhân dịp kỷ niệm 76 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao (ngày 18/01/1950 - 18/01/2026). Ngày 19/01/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc gửi điện mừng đến Đại hội XIV của Đảng ta. Ngày 23/01/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình gửi điện chúc mừng đồng chí Tô Lâm được bầu tiếp tục đảm nhiệm cương vị Tổng Bí thư. Ngày 26/01/2026, Tổng Bí thư Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình tiến hành điện đàm sau khi Đại hội XIV của Đảng ta thành công tốt đẹp. Từ ngày 29 - 30/01/2026, đồng chí Lưu Hải Tinh, Ủy viên Trung ương Đảng, Trưởng Ban Liên lạc Đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Đặc phái viên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình thăm Việt Nam, chúc mừng thành công Đại hội XIV và đồng chủ trì Phiên họp đầu tiên của cơ chế Gặp gỡ giữa Bí thư Đảng ủy Bộ Ngoại giao và Trưởng Ban Liên lạc Đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. Từ ngày 03 - 04/02/2026, đồng chí Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Đặc phái viên của Tổng Bí thư Đảng ta đi Trung Quốc thông báo kết quả Đại hội XIV.
b. Về hợp tác kinh tế - thương mại, đầu tư, du lịch
Trong năm 2025, kim ngạch thương mại Việt - Trung đạt 256,4 tỷ USD, tăng 24,8%; ta xuất khẩu 70,4 tỷ USD, tăng 14,8%; nhập khẩu 186 tỷ USD, tăng 29%; nhập siêu 115,6 tỷ USD, tăng 39,6%. Về đầu tư, Trung Quốc đứng thứ 2 về tổng số vốn đăng ký với 5,96 tỷ USD (sau Singapore), tăng 33,4%. Về du lịch, ta đón 5,28 triệu lượt khách Trung Quốc, tăng 41,3%, chiếm 25% tổng lượt khách quốc tế đến Việt Nam, đứng đầu về tổng lượt khách quốc tế đến Việt Nam./.
Tháng 02/2026